Influencuesit dhe Hija e Rregullimit: Miliona Euro Qarkullojnë pa Kontroll në Kosovë

Tregu i influencuesve në Kosovë po shënon një rritje të shpejtë, duke u shndërruar në një industri ku qarkullojnë miliona euro dhe ku ndikimi social online konvertohet në fitime financiare. Këta krijues përmbajtjeje në platforma si Instagram dhe TikTok shfrytëzojnë audiencën e tyre të gjerë për të promovuar një gamë të gjerë produktesh dhe shërbimesh – nga kozmetika dhe veshjet deri te restorantet, veturat dhe pompat e derivateve. Pavarësisht volumit të lartë të transaksioneve, ky treg operon kryesisht jashtë vëmendjes dhe një rregullimi specifik nga institucionet shtetërore.

Një nga sfidat kryesore është transparenca. Shumë ndjekës nuk arrijnë të dallojnë nëse një postim është një reklamë e paguar apo një rekomandim personal i sinqertë. Kjo mungesë e qartësisë mund të ndikojë në besueshmërinë e influencuesve dhe të dëmtojë konsumatorët. Aktualisht, nuk ekziston një kornizë ligjore detyruese që detyron influencuesit të shënojnë qartësisht postimet e sponsorizuara, duke lënë një zbrazëti në mbrojtjen e konsumatorit.

Administrata Tatimore e Kosovës (ATK) ka theksuar se të ardhurat e gjeneruara nga aktiviteti i influencuesve konsiderohen aktivitet ekonomik dhe, rrjedhimisht, janë të tatueshme sipas legjislacionit në fuqi. Megjithatë, ATK nuk posedon një pasqyrë të detajuar apo kategori të veçantë për këtë sektor. Kjo tregon për vështirësitë në monitorimin dhe mbledhjen e tatimeve nga një industri kaq dinamike dhe e fragmentuar.

Mungesa e të dhënave të sakta dhe rregullave të qarta e bën të vështirë për institucionet të vlerësojnë impaktin ekonomik të këtij sektori dhe të sigurojnë që të gjitha palët të përmbushin detyrimet e tyre ligjore. Kjo gjendje krijon një ambient të favorshëm për evazion fiskal dhe mund të shkaktojë humbje të konsiderueshme për buxhetin e shtetit. Deri më tani, nuk ka pasur asnjë fushatë ndërgjegjësimi apo iniciativa specifike nga qeveria për të rregulluar apo sqaruar pozicionin e influencuesve në raport me ligjin.

Në disa vende të tjera, rregullatorët kanë vendosur norma strikte për etiketimin e përmbajtjeve të sponsorizuara dhe për tatimin e të ardhurave të influencuesve. Për shembull, rregullat kërkojnë shënime të qarta si "#reklamë", "#sponsorizuar" ose "#partneritet me". Implementimi i rregullave të ngjashme në Kosovë do të ndihmonte në rritjen e transparencës, mbrojtjen e konsumatorëve dhe sigurimin e mbledhjes së drejtë të tatimeve.

Sfidat që lidhen me rregullimin e tregut të influencuesve janë komplekse dhe kërkojnë bashkëpunim ndërmjet institucioneve qeveritare, platformave të rrjeteve sociale dhe vetë influencuesve. Krijimi i një kuadri ligjor të qartë dhe mekanizmave efektivë të monitorimit është thelbësor për të sjellë këtë industri nën ombrellën e ligjit dhe për të siguruar që ajo të kontribuojë në zhvillimin ekonomik të vendit në një mënyrë të drejtë dhe transparente.